+ Magazyny konsygnacyjne

Wprowadzono do ustawy definicję magazynu konsygnacyjnego oraz definicję prowadzącego magazyn konsygnacyjny (art. 2 pkt 27c i 27d). Zasady przemieszczania towarów do magazynu konsygnacyjnego oraz warunki uznawania tego przemieszczenia za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów określa nowy art. 12a. Moment powstania obowiązku podatkowego w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów w przypadku przemieszczenia towarów do magazynu konsygnacyjnego w innym państwie członkowskim określa nowy art. 20a. Moment powstania obowiązku podatkowego w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów przemieszczonych do magazynu konsygnacyjnego znajdującego się na terytorium kraju określa nowo dodany art. 20b. Po zmianach polski podatnik, który prowadzi skład konsygnacyjny będzie rozliczał wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w momencie pobrania towaru z magazynu. Niestety korzystne rozwiązania podatkowe przewidziane dla prowadzących magazyny konsygnacyjne dotyczą tylko towarów wprowadzanych do magazynu i wykorzystywanych w działalności produkcyjnej lub usługowej, a nie handlowej (art. 12a).


+ Odliczenia VAT naliczonego

Nowelizacja przedłużyła terminy, w których podatnik może skorzystać z odliczenia VAT. Podstawowym terminem odliczenia pozostał okres rozliczeniowy, w którym podatnik otrzyma fakturę lub dokument celny. Jeżeli jednak podatnik nie dokonał odliczenia w tym terminie to może to zrobić w jednym z dwóch następujących okresów rozliczeniowych.

Zrezygnowano z nakazu przenoszenia kwoty podatku naliczonego na następny okres rozliczeniowy, gdy podatnik nie wykonał w danym okresie żadnej czynności opodatkowanej. Po nowelizacji podatnik może przenieść podatek naliczony na następny okres rozliczeniowy lub wykazać go do zwrotu (art. 86 ust. 19). Zwrot podatku następuje w tym przypadku w ciągu 180 dni (art. 87 ust. 5a). Prawo do odliczenia VAT naliczonego nie będzie już uzależnione od możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów (w art. 88 został uchylony pkt 2 w ust. 1 oraz ust. 2 i 3).


+ Oszacowanie sprzedaży

Podatnicy zwolnieni podmiotowo, którzy nie prowadzą ewidencji sprzedaży, narażają się na ustalenie wysokości obrotu w drodze oszacowania. Po nowelizacji obrót podatnika zostanie ustalony w drodze oszacowania tylko wtedy, gdy nie będzie możliwe ustalenie wartości sprzedaży na podstawie dokumentacji. Ponadto, jeżeli już do oszacowania dojdzie, organ podatkowy ma obowiązek zastosować właściwą dla danego towaru lub usługi stawkę podatku. Przed nowelizacją przepis nakazywał zawsze stosowanie stawki 22% (art. 109 ust. 2).


+ Pojazdy specjalne

Do wykazu pojazdów specjalnych, których nabycie i leasingowanie uprawnia do pełnego odliczenia VAT naliczonego, została dodana kategoria pojazdów pogrzebowych (poz. 11 zał. nr 9). Używanie takiego pojazdu będzie uprawniać również do pełnego odliczenia VAT przy zakupie paliwa.


- Potwierdzenie odbioru faktury korygującej

Podatnik może zmniejszyć podstawę opodatkowania VAT (czyli zmniejszyć VAT należny do zapłaty), jeżeli posiada potwierdzenie odbioru faktury korygującej (art. 29 ust. 4a). Tym samym zasada określona dotąd w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o VAT i zakwestionowana w wyroku Trybunału Konstytucyjnego znalazła się bezpośrednio w ustawie o VAT. W ustawie zostały również zapisane wyjątki od obowiązku posiadania potwierdzenia faktury korygującej, które dotychczas były zapisane w rozporządzeniu. Katalog czynności, które nie wymagają potwierdzenia odbioru faktury korygującej, pozostał taki sam (art. 29 ust. 4b).


- Przeliczenie kwot w walutach obcych

Po nowelizacji, w przypadku gdy kwoty niezbędne do określenia podstawy opodatkowania są podane w walucie obcej, przeliczenia na złote należy dokonać według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego - art. 31a ust. 1. Natomiast gdy zgodnie z przepisami podatnik może wystawić fakturę ( w walucie obcej) przed powstaniem obowiązku podatkowego, przeliczenia należy dokonać według kursu średniego danej waluty ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. Celem zmiany miało być dostosowanie zasad przeliczania kwot w walutach obcych do zasad obowiązujących w podatku dochodowym i rachunkowości. Niestety nadal należy się liczyć z tym, że będą powstawały rozbieżności pomiędzy kwotami przeliczanymi na cele podatku dochodowego i rachunkowości a kwotami przeliczanymi w celu rozliczenia VAT. W przypadku importu przeliczenia należy bowiem dokonać zgodnie z przepisami celnymi (art. 31a ust. 3).


+ Remanent likwidacyjny

Od 1 grudnia 2008 r. VAT od remanentu likwidacyjnego będzie należny niezależnie od tego, czy zaprzestanie działalności lub rozwiązanie spółki nastąpiło z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (art. 5 ust. 3). Zmienią się też zasady opodatkowania remanentu likwidacyjnego. Obowiązek podatkowy od remanentu likwidacyjnego będzie powstawał już w dniu rozwiązania spółki, a informację o spisie z natury towarów wraz z wartością spisu oraz kwotą podatku należnego podatnicy będą załączali do ostatniej deklaracji podatkowej (art. 14 ust. 5). Po likwidacji działalności dostawa towarów objętych spisem z natury będzie zwolniona z VAT. Zwolnienie obejmie okres 12 miesięcy. Prawo do skorzystania ze zwolnienia z VAT dostawy towarów „polikwidacyjnych” uzyskają osoby fizyczne. Dotychczas prawo to przysługiwało tylko byłym wspólnikom spółek (art. 14 ust. 7). Wprowadzono również szczegółowe zasady zwrotu różnicy podatku (art. 14 ust. 9a-9j) wykazanej w ostatniej deklaracji podatkowej. Nowe przepisy uprawniają byłych wspólników spółek do otrzymania zwrotu VAT oraz określają szczegółowe zasady dokonywania tego zwrotu.


+ Rolnicy ryczałtowi

Rozszerzono możliwości zapłaty rolnikowi ryczałtowemu przez dokonywanie wzajemnych potrąceń. Potrącenie zostało uznane za zapłatę, jeżeli wynika z ustaw, rozporządzeń Rady UE oraz tytułów wykonawczych (egzekucyjnych) - art. 116 ust. 9a. Doprecyzowano również przepisy o dokumentowaniu zaliczek (art. 116 ust. 9b).

Po nowelizacji nabywcy produktów rolnych mogą zwiększyć podatek naliczony o nieodliczony wcześniej zryczałtowany zwrot VAT. Otóż podatnicy, którzy w okresie od 1 maja 2004 r. do 30 listopada 2008 r. dokonali zapłaty należności za produkty rolne przed dniem wystawienia faktury i nie powiększyli podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku, mogą to zrobić w deklaracji za styczeń lub luty 2009 r. (art. 13 ustawy zmieniającej ustawę o VAT). Podatnik może dokonać odliczenia tylko wtedy, gdy:
- poinformuje naczelnika urzędu skarbowego o dokonaniu powiększenia nie później niż w terminie złożenia deklaracji podatkowej za okres, w którym powiększenie jest dokonywane,
- przedstawi zestawienie należności wynikających z faktur stanowiących podstawę tego powiększenia oraz kwot zaliczek wynikających z dokumentów potwierdzających dokonanie zapłaty na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego,
- posiada oświadczenia rolników potwierdzające ich status jako rolników ryczałtowych w momencie wpłaty zaliczki,
- w kwotach przekazanych należności zawarte były kwoty zryczałtowanego zwrotu VAT.


+ Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu

Zmieniły się zasady ustalania podstawy opodatkowania w przypadku przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w odrębną własność lokalu. Po nowelizacji podstawą opodatkowania jest kwota należna z tytułu tego przekształcenia, pomniejszona o kwotę należnego podatku (art. 29 ust. 8). Przekształcenie jest opodatkowane VAT tylko wtedy, gdy następuje w ciągu 5 lat od ustanowienia lokatorskiego prawa do lokalu.


+ Sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju

Wprowadzono ułatwienia w postępowaniu w sprawie dokumentowania sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju, która jest opodatkowana VAT na terytorium państwa członkowskiego przeznaczenia tych towarów. Zgodnie z nowymi przepisami podatnik powinien zebrać dokumenty potwierdzające wywóz towarów poza terytorium kraju przed upływem terminu do złożenia deklaracji za dwa okresy rozliczeniowe. Dopiero po upływie tego terminu podatnik, który nie zebrał dokumentacji potwierdzającej wywóz, ma obowiązek wykazać sprzedaż wysyłkową jako dostawę krajową (art. 23 ust. 15a i 15b).


+ Targi i wystawy

Po nowelizacji miejscem opodatkowania targów i wystaw jest miejsce, gdzie usługi te są faktycznie świadczone (art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. a).


- Usługi agencyjne

Usługi świadczone przez przedsiębiorstwa maklerskie, zarządzających funduszami inwestycyjnymi, agentów, zleceniobiorców oraz inne osoby świadczące usługi o podobnym charakterze są, co do zasady, opodatkowane od kwoty otrzymanej prowizji. Jednak po nowelizacji, w przypadku gdy usługi te podatnik będzie świadczył we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, podstawą opodatkowania nie będzie prowizja, lecz kwota należna za usługę, pomniejszona o kwotę podatku (art. 30 ust. 3).


+ Usługi na ruchomym majątku rzeczowym

Usługi wykonywane przez polskiego podatnika na ruchomym majątku rzeczowym należącym do podatnika z innego kraju UE są opodatkowane u nabywcy usługi. Jednym z warunków jest wywiezienie tych towarów poza terytorium kraju w określonym terminie. W wyniku nowelizacji termin ten został wydłużony. Po zmianach wywóz towarów, na których były wykonywane usługi, powinien nastąpić w terminie 90 dni (było 30 dni) od dnia wykonania na nich usług (art. 28 ust. 8). Wywiezienie towarów w terminie późniejszym uprawnia do korekty VAT należnego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym towary zostaną wywiezione (art. 28 ust. 8a).


+ Usługi niematerialne

Po nowelizacji wszelkie usługi doradcze, inżynierskie, prawnicze, księgowe oraz usługi do nich podobne świadczone na rzecz podatników z innych krajów UE lub na rzecz podmiotów z krajów spoza UE są opodatkowane u nabywcy usługi (art. 27 ust. 4 pkt 3).


+ Użytkowanie wieczyste

W treści ustawy zostało wyraźnie zapisane, że oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste oraz zbycie użytkowania wieczystego i spółdzielczych praw do lokali jest dostawą towarów (art. 7 ust. 1 pkt 6 i 7). W przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż z upływem terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu (art. 19 ust. 16b).

W przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, dokonywanego równocześnie z dostawą budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, w podstawie opodatkowania należy wyodrębnić wartość poszczególnych przedmiotów dostawy. W tego rodzaju dostawach wyłączone zostało bowiem stosowanie art. 29 ust. 5 ustawy o VAT (art. 29 ust. 5a).


+ Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów

Doprecyzowano, że podatnik ma obowiązek posiadać dokumenty potwierdzające wywóz towarów z terytorium kraju przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej (art. 42 ust. 1 pkt 2). Jeżeli podatnik nie zbierze w tym terminie niezbędnej dokumentacji potwierdzającej wywóz, nie wykazuje tej dostawy w ewidencji za dany okres rozliczeniowy. Wykazuje ją dopiero w ewidencji za następny okres rozliczeniowy, nie później niż za ostatni w kwartale okres miesięczny (art. 42 ust. 12). Jeżeli podatnik nie otrzyma dokumentów potwierdzających wywóz w terminie, wykazuje sprzedaż ze stawką krajową. Późniejsze zebranie dokumentów upoważnia podatnika do dokonania korekty ewidencji, deklaracji i informacji podsumowującej poprzez wykazanie sprzedaży ze stawką 0% (art. 42 ust. 12a i 13).


+ Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne

Uproszczono i doprecyzowano przepisy regulujące zasady rozliczeń VAT w transakcjach trójstronnych (art. 136-138).


+ Zorganizowana część przedsiębiorstwa

Nowelizacja wprowadziła nową definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa (art. 2 pkt 27e, art. 6 pkt 1). Od 1 grudnia 2008 r. zorganizowana część przedsiębiorstwa to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

+ Zwrot podatku

Podstawowym terminem zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym jest 60 dni. Zrezygnowano z większości ograniczeń dotyczących kwoty zwrotu. Nadal jednak podstawowy termin zwrotu 60 dni może być przedłużony w związku z przeprowadzanym postępowaniem wyjaśniającym zasadność zwrotu. W przypadkach przedłużania terminu zwrotu powyżej 60 dni podatnicy mogą uzyskać wcześniejszy zwrot, jeżeli złożą zabezpieczenie majątkowe (art. 87 ust. 2a). Natomiast podatnicy, którzy nie wykonali w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych na terytorium kraju oraz czynności opodatkowanych poza terytorium kraju, otrzymują zwrot VAT w terminie 180 dni. Jeżeli chcą otrzymać zwrot w ciągu 60 dni powinni złożyć zabezpieczenie w wysokości kwoty wnioskowanego zwrotu.

Po nowelizacji podatnik nadal może wnioskować o wcześniejszy zwrot VAT (w terminie 25 dni). Po zmianach wniosek w tej sprawie nie musi już być „umotywowany”. Aby otrzymać wcześniejszy zwrot, podatnik powinien tylko spełnić warunki wymienione w art. 87 ust. 6.

+ Zwrot zaliczkowy

Został uchylony art. 93 uprawniający do otrzymania zaliczkowego zwrotu VAT. Ze względu na wprowadzenie korzystniejszych dla podatników uregulowań przepis ten stracił znaczenie. Uchylono jednocześnie powiązane z art. 93 przepisy art. 94 i 95.

Artykuł ze strony ksiegowosc.infor.pl